Onrechtmatig scheepsbeslag: duidelijkheid over garanties
Onrechtmatig scheepsbeslag? Hof Den Haag maakt korte metten met onduidelijkheid over garanties
Als reder, bevrachter, ladingbelanghebbende of maritiem dienstverlener kun je onverwachts te maken krijgen met scheepsbeslag. Onze advocaten binnen de maritieme praktijk staan partijen in de haven en handel hierin intensief bij. Op 14 juli 2026 heeft het Hof Den Haag een voor de maritieme praktijk belangrijk arrest gewezen over scheepsbeslagen en de opheffing daarvan na het stellen van zekerheid.
Een internationale zeerechtelijke puzzel
Het ging om een in Panama geregistreerd schip van een rederij in Hong Kong waaraan in januari 2022 in China brandstof was geleverd die was besteld door een bevrachter uit de Marshall Islands bij een Engelse leverancier die in zijn voorwaarden het Amerikaanse recht toepasselijk had verklaard. Een klassieke zeerechtelijke puzzel. De bevrachter werd in de loop van 2022 insolvent zonder aan de Engelse leverancier iets te hebben betaald. Die leverancier legde in september 2024 beslag op het schip in Rotterdam, tot verhaal van de vordering wegens de onbetaalde leveranties aan de bevrachter.
De twee kernvragen uit deze zaak
De belangrijkste twee vragen waren:
- was die vordering op het schip verhaalbaar door middel van een beslag in Nederland;
- en kan die vraag in kort geding worden voorgelegd ook als het beslag, ter beperking van schade, is opgeheven tegen een garantie?
Beslag op een buitenlands zeeschip
Wat de eerste vraag betreft: een beslag in Nederland op een buitenlands zeeschip is alleen mogelijk als zo’n beslag toelaatbaar is zowel naar het recht van de vlaggenstaat als naar het op de overeenkomst toepasselijke recht. In kort geding moest worden aangenomen dat het eerste het recht van Panama was en het tweede Amerikaans recht. Naar Panamees inhoudelijk recht was de vordering op de bevrachter verjaard. Maar naar Panamees IPR moest de vraag of de vordering verjaard was worden beantwoord aan de hand van het recht dat op de vordering van toepassing was, dus Amerikaans. Aangenomen moest worden dat de vordering naar dat recht niet was verjaard. Wel was omstreden of naar dat recht verhaal op het schip mogelijk was. De voorzieningenrechter vond het allemaal te ingewikkeld en weigerde teruggave van de garantie te bevelen.
Hof: Geen renvoi en beslag was onrechtmatig
Het hof kwam tot het oordeel dat de Nederlandse regel dat beslag mogelijk moet zijn zowel naar het vlaggenrecht als naar het overeenkomstenrecht valt onder het regime van het niet-renvoi: waar Panamees recht van toepassing is, gaat het alleen om het Panamese materiële recht en niet om Panamese verwijzingsregels (die zouden leiden naar Amerikaans recht). Nu de vordering naar Panamees recht was verjaard kon geen beslag meer worden gelegd op het schip in Nederland. Ten overvloede overwoog het hof dat ook naar Amerikaans recht niet was komen vast te staan dat verhaal mogelijk was. Het beslag was dus onrechtmatig.
Kort geding tot teruggave blijft mogelijk na stellen garantie
Wat de tweede vraag betreft: het hof komt tot de uitgebreid gemotiveerde conclusie dat het mogelijk moet zijn om ter beperking van door het beslag veroorzaakte schade een garantie te stellen en vervolgens in kort geding de vraag voor te leggen of (aannemelijk is dat) het beslag onrechtmatig was, met name als voor de opheffing van het beslag de tekst van het Rotterdams Garantieformulier is gebruikt. Die tekst houdt een voorbehoud in voor het terugvorderen van de garantie. De eisen van de natte praktijk brengen mee dat het onwenselijk zou zijn dat vragen niet meer in kort geding kunnen worden behandeld als eenmaal een garantie is gesteld. Andere rechters hadden die benadering wel eens gekozen; het hof maakt daar nu korte metten mee. In dit geval moest de beslaglegger binnen twee dagen de garantie teruggeven op straffe van een dwangsom van €50.000 per dag met een maximum van €1 miljoen.
Betekenis voor de praktijk
Met de handvatten die het hof geeft kan de praktijk voorlopig weer voort, onduidelijkheden die waren gecreëerd door andersluidende uitspraken zijn nu weggenomen. Een garantie kan gesteld worden met als voorbehoud dat het verval daarvan in kort geding zal worden gevorderd.
Er zal geen cassatieberoep worden ingesteld.
Vragen over scheepsbeslag of garanties? Schakel Yur Advocaten in.
Heb je te maken met een (dreigend of gelegd) scheepsbeslag, het stellen van een garantie of een ander zeerechtelijk geschil? Neem gerust contact op met een van onze advocaten van Maritiem, Haven & Handel. We denken graag met je mee.
