Bestuurder weigert inzage in cijfers: wat nu?

Als aandeelhouder wil je kunnen beoordelen hoe de onderneming ervoor staat. Dat wordt lastig wanneer het bestuur geen financiële informatie verstrekt of vragen over de administratie onbeantwoord laat. Vooral als minderheidsaandeelhouder kun je daardoor het gevoel krijgen buitenspel te worden gezet.

Een bestuurder hoeft echter niet ieder verzoek om informatie of inzage van een (minderheids)aandeelhouder zonder meer in te willigen.

De omvang van het informatierecht hangt onder meer af van het moment waarop de informatie wordt gevraagd, de aard van de gevraagde gegevens en de verhoudingen binnen de vennootschap.

Welke rechten heb je als aandeelhouder wanneer het bestuur de boeken gesloten houdt en welke stappen zijn mogelijk?

Recht op informatie tijdens de algemene vergadering van aandeelhouders

Tijdens de algemene vergadering van aandeelhouders hebben aandeelhouders een wettelijk recht op informatie (artikel 2:217 lid 2 BW). Het bestuur en de raad van commissarissen moeten de door de algemene vergadering verlangde inlichtingen verstrekken. Ook individuele vragen van aandeelhouders moeten tijdens de vergadering worden beantwoord.

Dit informatierecht is ruim, maar niet onbeperkt. Het bestuur mag het verstrekken van informatie weigeren wanneer een zwaarwichtig belang van de vennootschap zich daartegen verzet. Daarvan kan bijvoorbeeld sprake zijn wanneer openbaarmaking van bedrijfsgevoelige informatie de concurrentiepositie van de onderneming ernstig zou schaden. Het is aan het bestuur om aan te tonen dat er sprake is van een zwaarwichtig belang.

Informateverzoeken buiten de algemene vergadering van aandeelhouders

Een aandeelhouder heeft buiten de algemene vergadering van aandeelhouders in principe geen algemeen en onbeperkt recht op informatie. In besloten verhoudingen wordt van dit uitgangspunt echter steeds vaker afgeweken. Het bestuur kan dan ook buiten de algemene vergadering van aandeelhouders verplicht zijn informatie te verstrekken aan (minderheids)aandeelhouders. Die verplichting wordt gebaseerd op de bijzondere zorgplicht die de vennootschap heeft jegens haar aandeelhouders (artikel 2:8 BW).

Van een dergelijke verplichting kan bijvoorbeeld sprake zijn wanneer:

• De (enig) bestuurder tevens (meerderheids)aandeelhouder is (en er dus sprake is van informatieasymmetrie);
• Er transacties plaatsvinden tussen de vennootschap en een entiteit van de bestuurder (een zogeheten “besmette” transactie); of
• Een (minderheids)aandeelhouder structureel wordt buitengesloten.

Daar staat tegenover dat ook in dergelijke gevallen het informatierecht niet onbegrensd is. Het bestuur moet nog wel kunnen besturen. Ook wordt rekening gehouden met de mogelijkheden die de aandeelhouder al heeft gehad om van de informatie kennis te nemen en met het zwaarwichtig belang van de vennootschap dat zich tegen openbaarmaking kan verzetten. Het informatieverzoek moet bovendien voldoende concreet en redelijk zijn.

Wat kun je als aandeelhouder doen wanneer het bestuur geen gehoor geeft aan je informatieverzoek?

Stap 1: Dien een concreet schriftelijk informatieverzoek in

Daar staat tegenover dat ook in dergelijke gevallen het informatierecht niet onbegrensd is. Het bestuur moet nog wel kunnen besturen. Ook wordt rekening gehouden met de mogelijkheden die de aandeelhouder al heeft gehad om van de informatie kennis te nemen en met het zwaarwichtig belang van de vennootschap dat zich tegen openbaarmaking kan verzetten. Het informatieverzoek moet bovendien voldoende concreet en redelijk zijn.

Stap 2: Verzoek om bijeenroeping van een aandeelhoudersvergadering en laat het informatieverzoek op de agenda plaatsen

Aandeelhouders die ten minste het wettelijk of statutair vereiste deel van het geplaatste kapitaal vertegenwoordigen, kunnen het bestuur schriftelijk verzoeken een algemene vergadering bijeen te roepen. Het informatieverzoek kan daarbij als agendapunt worden verzocht, zodat het bestuur tijdens de vergadering gehouden is de verlangde inlichtingen te verstrekken. Wordt aan het verzoek tot het bijeenroepen van een algemene vergadering geen gehoor gegeven, dan kan aan de voorzieningenrechter machtiging worden verzocht om zelf een vergadering bijeen te roepen. Welke mogelijkheden concreet bestaan, hangt mede af van de statuten en de omvang van het aandelenbelang.

Stap 3: De gang naar de Ondernemingskamer

Wanneer ook na het volgen van stap 1 en 2 de (minderheids)aandeelhouder ten onrechte verstoken blijft van informatie, kan de gang naar de Ondernemingskamer worden gemaakt. Daarvoor bestaan twee routes.

De eerste is de enquêteprocedure. Een structureel gebrek aan openheid kan aanleiding geven om te twijfelen aan een juist beleid binnen de vennootschap. Aandeelhouders die voldoen aan de wettelijke kapitaaldrempels kunnen de Ondernemingskamer verzoeken een onderzoek te gelasten. Voordat een enquêteverzoek wordt ingediend, moeten de bezwaren eerst schriftelijk aan het bestuur en, indien aanwezig, de raad van commissarissen kenbaar zijn gemaakt door middel van een zogeheten bezwarenbrief. De vennootschap moet vervolgens een redelijke termijn krijgen om deze bezwaren te onderzoeken en zo nodig maatregelen te treffen.

De tweede route is een verzoek tot uittreding. Wanneer een aandeelhouder zodanig in zijn rechten of belangen wordt geschaad dat het voortduren van het aandeelhouderschap in redelijkheid niet meer van hem kan worden gevergd, kan de Ondernemingskamer de medeaandeelhouders, of de vennootschap zelf, bevelen de aandelen over te nemen. Structurele informatieweigering en buitensluiting kunnen onder omstandigheden een dergelijke gedraging opleveren.

Beide procedures zijn ingrijpende middelen, maar kunnen effectief zijn wanneer informatie structureel wordt achtergehouden en de verhoudingen binnen de vennootschap zijn vastgelopen.

Juridische hulp bij gebrek aan financiële transparantie

Word je als aandeelhouder geconfronteerd met een bestuurder die geen openheid van zaken geeft? Of word je als bestuurder geconfronteerd met een ruim informatieverzoek? Onze advocaten ondernemingsrecht beoordelen je positie en adviseren over het informatieverzoek, een algemene vergadering van aandeelhouders, een enquêteprocedure, een verzoek tot uittreding of een andere route.  Neem contact met ons op.