Ontslag bestuurder: welke stappen moet je voorbereiden?

Het ontslag van een bestuurder is binnen iedere onderneming een ingrijpende gebeurtenis. Een bestuurder heeft immers een bijzondere positie. Hij geeft leiding aan de onderneming, draagt vennootschapsrechtelijke verantwoordelijkheid en heeft daarnaast vaak een arbeidsovereenkomst of managementovereenkomst met de vennootschap. Bij een ontslag kunnen het ondernemingsrecht, het arbeidsrecht en het contractenrecht daarom samenkomen.

Aanleiding ontslag bestuurder

Aan het ontslag van een bestuurder kunnen verschillende redenen ten grondslag liggen. Denk aan een verschil van inzicht over de strategie, een fusie of tegenvallende financiële of operationele resultaten. Ook een belangenconflict, verstoorde verhoudingen of een vertrouwensbreuk kunnen aanleiding geven tot ontslag.

Hoe werkt het ontslag van een bestuurder van een BV?

Een statutair bestuurder kan in beginsel eenvoudiger worden ontslagen dan een reguliere werknemer. Voor het ontslag is doorgaans geen voorafgaande toestemming van het UWV of de kantonrechter nodig. Dat betekent echter niet dat je een bestuurder zonder zorgvuldige voorbereiding en besluitvorming aan de kant kunt zetten.

De vennootschap moet de wettelijke en statutaire voorschriften naleven. Wanneer een ontslagbesluit in strijd met deze voorschriften tot stand komt, kan het besluit nietig of vernietigbaar zijn. Een gebrekkig ontslagbesluit kan daarmee leiden tot onzekerheid over de vennootschapsrechtelijke positie van de bestuurder en tot verdere juridische procedures.

Zorgvuldige voorbereiding van het ontslag

In de meeste gevallen is de algemene vergadering van aandeelhouders, de AVA, bevoegd om een statutair bestuurder te benoemen, te schorsen en te ontslaan. De statuten kunnen deze bevoegdheid onder bepaalde voorwaarden bij een ander orgaan leggen, zoals de raad van commissarissen.

Bij het nemen van een ontslagbesluit moeten de wettelijke en statutaire voorschriften zorgvuldig worden gevolgd. Het voorgenomen ontslag moet op de agenda van de algemene vergadering worden geplaatst. Als bestuurder moet je tijdig worden opgeroepen voor de vergadering waarin je ontslag wordt besproken. Uit de oproeping en de agenda moet voldoende duidelijk blijken dat een voorgenomen schorsing of ontslag aan de orde komt.

Daarnaast moet je als bestuurder vooraf voldoende informatie ontvangen om je op de vergadering te kunnen voorbereiden. Je moet de gelegenheid krijgen om jouw visie op het voorgenomen ontslag te geven. Dit hoorrecht vormt een essentieel onderdeel van een zorgvuldige besluitvorming. Ook moet je in beginsel in de gelegenheid worden gesteld om je raadgevende stem uit te brengen. Dit houdt in dat je vanuit het belang van de vennootschap jouw visie op het voorgenomen besluit mag geven voordat daarover wordt gestemd.

Een vennootschap doet er daarom verstandig aan om de redenen voor het ontslag vooraf concreet vast te leggen. Ook de oproeping, beraadslaging, stemming en besluitvorming moeten zorgvuldig worden gedocumenteerd.

Wat gebeurt er met de arbeidsovereenkomst of managementovereenkomst?

Het vennootschapsrechtelijke ontslag van een statutair bestuurder heeft in beginsel ook tot gevolg dat je arbeidsovereenkomst eindigt. Voor jou als statutair bestuurder geldt daarbij een bijzondere ontslagrechtelijke positie. Terugkeer in je oude functie is daardoor doorgaans geen mogelijkheid. Afhankelijk van de omstandigheden kun je wel aanspraak maken op bijvoorbeeld een transitievergoeding en/of een contractuele vertrekvergoeding.

Als bestuurder kun je je werkzaamheden ook verrichten op basis van een managementovereenkomst. Het ontslagbesluit van de AVA beëindigt de managementovereenkomst in beginsel niet automatisch. Het ontslag als statutair bestuurder en de opzegging van de managementovereenkomst zijn namelijk twee afzonderlijke juridische handelingen.

Omgekeerd betekent de opzegging van een managementovereenkomst niet steeds automatisch dat je als bestuurder ook vennootschapsrechtelijk uit functie bent. Daarvoor blijft in beginsel een ontslagbesluit van het bevoegde vennootschapsorgaan nodig. Het is daarom belangrijk dat beide rechtsverhoudingen afzonderlijk worden beoordeeld.

Schorsing en enquêteprocedure bij urgente situaties

In urgente situaties kan een bestuurder eerst worden geschorst. Ook een schorsingsbesluit moet door het bevoegde orgaan en met inachtneming van de wettelijke en statutaire voorschriften worden genomen. Daarbij gelden in beginsel dezelfde zorgvuldigheidseisen als bij een ontslagbesluit.

Wanneer snel ingrijpen noodzakelijk is, kan daarnaast een kort geding worden gestart. De voorzieningenrechter kan worden gevraagd voorlopige maatregelen te treffen, bijvoorbeeld door de bestuurder tijdelijk te verbieden bepaalde bestuurshandelingen te verrichten, de bestuurder de toegang tot de onderneming te ontzeggen of de werking van een schorsings- of ontslagbesluit voorlopig buiten werking te stellen.

Bij ernstige conflicten binnen de onderneming kan ook een enquêteprocedure bij de Ondernemingskamer aan de orde zijn. De Ondernemingskamer kan bij wijze van onmiddellijke voorziening een bestuurder tijdelijk schorsen. Wanneer uit een onderzoek wanbeleid blijkt, kan de Ondernemingskamer bij wijze van definitieve voorziening ook besluiten tot het ontslag van de bestuurder.

Juridisch advies van een advocaat ondernemingsrecht

Het ontslag van een bestuurder vraagt om een doordachte strategie en een zorgvuldige uitvoering. Formele fouten kunnen leiden tot vernietiging van het ontslagbesluit, doorlopende betalingsverplichtingen, schadevergoedingen en langdurige procedures.

Wil je een bestuurder ontslaan of word je zelf als bestuurder geconfronteerd met een dreigende schorsing of een voorgenomen ontslag? Neem dan contact op met onze advocaten ondernemingsrecht.